آخرین اخبار

تعیین مسیر نهر علقمه در زمان واقعه عاشورا پروژه مشتر…

تعیین مسیر نهر علقمه در زمان واقعه عاشورا پروژه مشترک آستان قدس حسینی با دانشگاه دورهام انگلیس

موزه امام حسین علیه السلام وابسته به آستان قدس حسینی از آغاز پروژه پیگیری و تعیین مسیر نهر علقمه در کربلا با همکاری یکی از دانشگاههای انگلستان خبر داد. علاء ضيا...

خرید و ارسال «بسته اربعینی نهاد» به کتابخانه‌های عمو…

خرید و ارسال «بسته اربعینی نهاد» به کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور

سیدباقر میرعبداللهی، مدیرکل تأمین منابع نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، همزمان با ایام عزاداری اربعین حسینی از خرید و ارسال چهار عنوان کتاب با موضوع اربعین سید و ...

پیشتازی آثار تحلیلی عاشورایی از کتاب‌های ادعیه در تع…

پیشتازی آثار تحلیلی عاشورایی از کتاب‌های ادعیه در تعدد چاپ

شاید بسیاری گمان کنند که در آثار حوزه دین و ازجمله کتاب‌های عاشورایی، کتاب‌هایی ادعیه و زیارت‌نامه‌ها دارای بیشترین تعداد چاپ و شمارگان باشند، اما آمار موسسه خا...

روایت تصویری سعید کیایی از مجالس روضه زنانه زیر ذره‌…

روایت تصویری سعید کیایی از مجالس روضه زنانه زیر ذره‌بین نقد

کتاب «دهم ماه (مجالس روضه زنانه)» که روایت تصویری سعید کیایی از برخی مجالس روضه زنانه در تهران است، 26 شهریور در سرای اهل قلم، معرفی و بررسی می‌شود. به گزارش خ...

برگزاری نمایشگاه «محرّم به روایت نسخ‌خطی و شبیه‌نامه…

برگزاری نمایشگاه «محرّم به روایت نسخ‌خطی و شبیه‌نامه‌ها» در کتابخانه مجلس

به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس، به مناسبت فرا رسیدن ماه محرم‌الحرام و ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان، حسین بن علی ـ علیه‌السلام ـ و یاران...

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

تازه‌های کتابخانه

کوثر اربعین

کوثر اربعین

کتاب «کوثر اربعین» در اندیشه و آثار آیت‌الله جوادی آملی به همت پژوهشگاه معارج وابسته به بنیاد بین‌المللی علوم وحیانی اسراء به زیور طبع آراسته شد. کتاب «کوثر ار...

ستون ۱۴۵۳

ستون ۱۴۵۳

«ستون ۱۴۵۳» رمانی به قلم مسلم ناصری با موضوع پیاده‌روی اربعین، به‌زودی از سوی انتشارات کتاب جمکران راهی بازار نشر خواهد شد. این کتاب در حال و هوای پیاده‌روی ار...

اربعین قبله‌گاه اهل یقین

اربعین قبله‌گاه اهل یقین

کتاب «اربعین قبله‌گاه اهل یقین»، ضمن اشاره به گوشه‌هایی از فضائل، آداب و آثار زیارت امام حسین (ع)، حقایق اربعین را از دیدگاه لُغَوی، قرآنی، روایی، عرفانی، تاریخ...

تفسیر تاریخ عاشورا

تفسیر تاریخ عاشورا

کتاب «تفسیر تاریخ عاشورا» به قلم محمدجواد صاحبی، عضو شورای علمی پژوهشکده تاریخ و سیره و به همت بوستان کتاب منتشر شد. به گزارش خبرگزاری مهر، کتاب «تفسیر تاریخ ع...

بازخوانی کهن ترین روایت از واقعه کربلا

بازخوانی کهن ترین روایت از واقعه کربلا

دستیابی به روایتی معتبر و دقیق از واقعه کربلا همواره دغدغه علاقه مندان و پژوهشگران تاریخ عاشورا بوده است. کتاب ابوخنف (متوفای ۵۷ا ه) با نام مقتل الحسين نزدیک تر...

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

تازه‌های دیداری و شنیداری

عظمت روز سوّم شعبان

عظمت روز سوّم شعبان

در این روز کسی متولد شد که سرنوشت اسلام، به او، به حرکت او، به قیام او، به فداکاری او، به اخلاص او بسته بود.  دانلود

صوت گزارش کامل «ضرورت و نتایج دانشنامه تخصصی امام حس…

صوت گزارش کامل «ضرورت و نتایج دانشنامه تخصصی امام حسین (ع)» + صوت نشست و گزارش تصویری گزارش کامل نشست تخصصی «ضرورت و نتایج دانشنامه تخصصی امام حسین (ع)»

نشست تخصصی «ضرورت و نتایج دانشنامه تخصصی امام حسین (ع)» با حضور حسن طارمی‌راد، مدیر علمی دانشنامه جهان اسلام و محمدرضا فخر روحانی، دکترای زبان‌شناسی و است...

دانلود بسته مولودی ویژه ولادت حضرت رقیه (س)

دانلود بسته مولودی ویژه ولادت حضرت رقیه (س)

بسته مولودی ولادت حضرت رقیه(س) در این گزارش قابل دریافت است. به گزارش حوزه قرآن و عترت گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ فایل‌های  صوتی ویژه خجسته میلاد...

چه کسی حضرت زینب(س) را شناخته است؟

چه کسی حضرت زینب(س) را شناخته است؟

شفقنا – حضرت آیت الله وحید خراسانی: چه کسی حضرت زینب(س) را شناخته است؟   دریافت فایل  

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

معرفی کتاب

کوثر اربعین

کوثر اربعین

  به گزارش روابط عمومی بنیاد بین‌المللی علوم وحیانی اسراء، سیدمهدی طباطبایی، معاون بین‌الملل و امور فرهنگی دفتر مرجعیت آیت‌الله العظمی جوادی آملی درباره کتاب...

عاشورا، چگونه و چرا؟!

عاشورا، چگونه و چرا؟!

کتاب «عاشورا، چگونه و چرا؟!» نوشته محمدعلی جاودان، در آستانه اربعین حسینی برای ششمین بار راهی بازار نشر شد. این اثر سعی دارد با ذکر وقایعی که قبل از عاشورا رخ د...

حسینی که کمتر می‌شناسیم

حسینی که کمتر می‌شناسیم

کتاب «عاشورا و امروز ما» از دریچه نگاه برخی سخنوران، ارزش‌های نهضت عاشورا و اهداف قیام حسینی را برای بهره‌گیری از این معارف در زندگی امروزی تبیین می‌کند. به ...

پژوهشی تاریخی داستانی از زندگی یاران امام حسین (ع)

پژوهشی تاریخی داستانی از زندگی یاران امام حسین (ع)

کتاب «مقتل ‌الکرام»، پژوهش‌نامه‌ای در بیان زندگی، تاریخ و به‌ویژه رزم‌نامه یاران امام حسین (ع) و نقش‌آفرینان واقعه کربلاست که به شیوه‌ای ادبی و داستانی در پی یا...

24 کتاب برای آشنایی با زندگی و سیره امام حسین (ع)

24 کتاب برای آشنایی با زندگی و سیره امام حسین (ع)

انتشارات آستان قدس رضوی، همزمان با دهه اول محرم و فرا رسیدن ایام عزاداری سرور و سالار شهیدان، اباعبدالله الحسین (ع)، بسته مطالعاتی شامل پنج عنوان کتاب برای کودک...

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
داخلي گزارش
تاريخ انتشار : شنبه, 29 ارديبهشت 1397

تعزیه‌خوانی قاجاریه به روایت سیاح فرانسوی

بازدید: 472

«از خراسان تا بختیاری» یکی از سفرنامه‌هایی است که به ایران، آداب و رسوم، سیاست، اقتصاد، اجتماع و فرهنگ آن می‌پردازد. سفرنامه‌ای که هانری رنه دالمانیِ فرانسوی آن را نگاشته و مشتمل بر طرز زندگى، آداب و رسوم، اوضاع ادارى، اجتماعى، اقتصادى، فلاحتى و صنایع ایران از زمان قدیم تا پایان سلطنت قاجاریه به همراه تصاویر است. دالمانی در این اثر به محرم و آیین‌های آن نزد ایرانیان می‌پردازد که در این گزارش آن را مرور می‌کنیم.
 
سیاه‌پوش شدن ایران در ایام محرم
 
دالمانی درباره عزاداری ماه محرم چنین می‌نویسد: «در ماه محرم به یادگار شهادت امام حسین (ع) و بستگان او مجالس عزاداری زیادی فراهم می‌شود، مخصوصاً در ده روز اول محرم در غالب خانه‌ها روضه‌خوانی می‌کنند، به خصوص در روزهای نهم و دهم که آنها را تاسوعا و عاشورا می‌گویند صحنه‌های بسیار حزن‌انگیز و جالب‌توجهی فراهم می‌نمایند.
 
در تمام ایام ماه محرم به خصوص در 10 روز اول تمام مردم از زن و مرد و حتی کودکان لباس سیاه ماتم می‌پوشند و بعضی از آنها پیراهن سیاه بلندی بر تن می‌کنند و مجالس متعدد روضه و تعزیه در منازل اشخاص متمول و ثروتمند تشکیل می‌گردد. در بالای سر در این خانه‌ها پرچم سیاهی زده می‌شود و هرکس اعم از غنی یا فقیر می‌تواند آزادانه در این مجالس وارد شود و بیانات روضه خوان را استماع نماید و قهوه و چای و شربت بنوشد.
 
آغاز تعزیه با شلیک توپ
 
در این ماه تکایا را آرایش می‌کنند و شهادت امامان را حتی‌الامکان به صورت واقع نمایش می‌دهند. شیعیان به تعزیه علاقه خاصی دارند، این صحنه‌های حزن‌آور نیز در ایالات و ولایات به توسط حکام در تکیه  یا مسجدی نمایش داده می‌شوند و اگر جای مناسبی نباشد در مقابل عمارت حکومتی چادر می‌زنند و در آنجا مجالس تعزیه را دایر می‌کنند.
 
در مرکز محوطه‌ای که برای این کار انتخاب شده مصطبه بلندی درست می‌کنند که 25 تا 30 متر مربع وسعت دارد و ارتفاع آن به یک الی دو متر می‌رسد، در یک گوشه این مصطبه شخصی که مدیر نمایش یا به اصطلاح تعزیه گردان است در روی صندلی می‌نشیند، در اطراف این سکوی بلند معبری به عرض 3 تا 4 متر معین شده که تعزیه‌خوانان بتوانند با سهولت در اطراف آن گردش نمایند، محوطه بعد از معبر به دو قسمت تقسیم می‌شود، قسمت چپ مخصوص نشستن زنان است و قسمت راست به مردان تعلق دارد و به قدری در این محوطه کوچک جمعیت می‌شود که غالباً به همدیگر فشار می‌‌آورند و متحمل صدماتی می‌شوند. حاکم و اطرافیان او هم در طاق‌نماهای فوقانی جای می‌گیرند.

در تهران و مراکز بزرگ تعزیه با شلیک یک تیر توپ شروع می‌شود، ابتدا تعزیه‌خوانان به هیئت اجتماع به روی مصطبه می‌آیند و یکی از آنها بالای منبر رفته روضه مختصری می‌خواند و هر دفعه که نام شهدا را به زبان می‌آورد همه دسته جمع گریه و ناله می‌کنند و جمعیت تماشاچی را به شدت متأثر می‌نمایند و گاهی گاهی هم روضه خوان اشعاری را با آهنگ مخصوصی می‌خواند و حضار هم با آهنگ آن سینه می‌زنند.
 
پس از این مقدمه نمایشات حزن‌انگیز شروع می‌شود، ابتدا جمعیتی از سقاها با مشک‌های پر از آب وارد می‌شوند و به دور مصطبه می‌گردند و تشنگی شهدای کربلا را به خاطرها می‌آورند. حضار با دیدن آنان شروع به آه و ناله می‌کنند، پس از سقاها دسته درویشان می‌آیند که بالای تن خود را عریان کرده، زنجیرهای سنگین به بدن خود می‌زنند و فریاد می‌کشند و می‌گویند:حسین...
 
رسم عجیب قمه‌زنی!
در روز عاشورا دسته دیگری هم به این دسته اضافه می‌شود، افراد این دسته کسانی هستند که نذر کرده‌اند در این روز خون خود را در ماتم شهدای کربلا بریزند، آنها موی سر را تراشیده، کفن سفیدی هم می‌پوشند و یا حسین گویان قمه به سر خود می‌زنند و خون از سر و روی آنها جاری می‌گردد و روی کفن می‌ریزد، پس از جاری شدن خون هیجانی در آنها تولید می‌شود و اگر از آنان جلوگیری نشود و خود را با قمه هلاک می‌کنند، اشخاصی هستند که چوب‌هایی به دست دارند و آنها را جلوی قمه می‌گیرند تا ضربات به سر وارد نیاید.
 
اغلب اشخاص ثروتمند که یکی از افراد خانواده آنها زندانی شده است و نتوانسته‌اند وسایل آزادی او را فراهم نمایند متوسل به دسته‌های قمه زن می‌گردند و با دادن پول آنها را وا می‌دارند که فلان زندانی را مطالبه کرده آزادش نمایند. این دسته‌ها پس از گردش به دور مصطبه بلند از تکیه خارج می‌شوند، بعد از آن دسته‌ای به صورت اعراب کافر و وحشی می‌آیند که لباس‌های کوتاه پوشیده‌اند و پا برهنه هستند و هر یک شمشیر یا نیزه‌ای هم در دست دارند، در دنبال این دسته یزید قاتل امام حسین با اطرافیان خود با شکوه و جلال تمام می‌آید. یزید بر اسب قشنگی سوار است و زرهی بر تن و کلاه خود آهنین بر سر دارد و پیوسته شمشیری را در دست خود حرکت می‌دهد و هنگامی که از مقابل تماشاچیان می‌گذرد و همه به او لعنت می‌کنند.
 
نمایش وقایع مذهبی در قالب تعزیه
 
ایرانیان غالب وقایع تاریخی را که جنبه مذهبی داشته باشند با تعزیه نمایش می‌دهند از قبیل تعزیه آدم و حوا و قربانی کردن اسمعیل و غیره. تعزیه خوانان هم با عشق و علاقه خاصی به انجام  وظیفه می‌پردازند و سعی می‌کنندکه به این نمایشات صورت واقعی و حقیقی دهند.
 
تعزیه نمایش نامه‌های زیاد دارد به طوری که اگر هر روز دو نمایش داده شود پانزده روز طول می‌کشد تا تمام آنها به معرض نمایش درآیند. تعزیه‌خوانان باید مطالب را به خاطر بسپارند و نسخه‌ای هم دارند که در موقع لزوم به آن مراجعه می‌کنند، زیرا که در نمایشات آنها سوفلور وجود ندارند و اغلب از فرط تمرین، اشعار و مطالبی را که باید بخوانند از حفظ دارند.»

اضافه کردن نظر

پاسخ

نام :       

*نظر: