آخرین اخبار

تعیین مسیر نهر علقمه در زمان واقعه عاشورا پروژه مشتر…

تعیین مسیر نهر علقمه در زمان واقعه عاشورا پروژه مشترک آستان قدس حسینی با دانشگاه دورهام انگلیس

موزه امام حسین علیه السلام وابسته به آستان قدس حسینی از آغاز پروژه پیگیری و تعیین مسیر نهر علقمه در کربلا با همکاری یکی از دانشگاههای انگلستان خبر داد. علاء ضيا...

خرید و ارسال «بسته اربعینی نهاد» به کتابخانه‌های عمو…

خرید و ارسال «بسته اربعینی نهاد» به کتابخانه‌های عمومی سراسر کشور

سیدباقر میرعبداللهی، مدیرکل تأمین منابع نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، همزمان با ایام عزاداری اربعین حسینی از خرید و ارسال چهار عنوان کتاب با موضوع اربعین سید و ...

پیشتازی آثار تحلیلی عاشورایی از کتاب‌های ادعیه در تع…

پیشتازی آثار تحلیلی عاشورایی از کتاب‌های ادعیه در تعدد چاپ

شاید بسیاری گمان کنند که در آثار حوزه دین و ازجمله کتاب‌های عاشورایی، کتاب‌هایی ادعیه و زیارت‌نامه‌ها دارای بیشترین تعداد چاپ و شمارگان باشند، اما آمار موسسه خا...

روایت تصویری سعید کیایی از مجالس روضه زنانه زیر ذره‌…

روایت تصویری سعید کیایی از مجالس روضه زنانه زیر ذره‌بین نقد

کتاب «دهم ماه (مجالس روضه زنانه)» که روایت تصویری سعید کیایی از برخی مجالس روضه زنانه در تهران است، 26 شهریور در سرای اهل قلم، معرفی و بررسی می‌شود. به گزارش خ...

برگزاری نمایشگاه «محرّم به روایت نسخ‌خطی و شبیه‌نامه…

برگزاری نمایشگاه «محرّم به روایت نسخ‌خطی و شبیه‌نامه‌ها» در کتابخانه مجلس

به گزارش روابط عمومی و امور بین‌الملل کتابخانه مجلس، به مناسبت فرا رسیدن ماه محرم‌الحرام و ایام سوگواری سرور و سالار شهیدان، حسین بن علی ـ علیه‌السلام ـ و یاران...

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

تازه‌های کتابخانه

کوثر اربعین

کوثر اربعین

کتاب «کوثر اربعین» در اندیشه و آثار آیت‌الله جوادی آملی به همت پژوهشگاه معارج وابسته به بنیاد بین‌المللی علوم وحیانی اسراء به زیور طبع آراسته شد. کتاب «کوثر ار...

ستون ۱۴۵۳

ستون ۱۴۵۳

«ستون ۱۴۵۳» رمانی به قلم مسلم ناصری با موضوع پیاده‌روی اربعین، به‌زودی از سوی انتشارات کتاب جمکران راهی بازار نشر خواهد شد. این کتاب در حال و هوای پیاده‌روی ار...

اربعین قبله‌گاه اهل یقین

اربعین قبله‌گاه اهل یقین

کتاب «اربعین قبله‌گاه اهل یقین»، ضمن اشاره به گوشه‌هایی از فضائل، آداب و آثار زیارت امام حسین (ع)، حقایق اربعین را از دیدگاه لُغَوی، قرآنی، روایی، عرفانی، تاریخ...

تفسیر تاریخ عاشورا

تفسیر تاریخ عاشورا

کتاب «تفسیر تاریخ عاشورا» به قلم محمدجواد صاحبی، عضو شورای علمی پژوهشکده تاریخ و سیره و به همت بوستان کتاب منتشر شد. به گزارش خبرگزاری مهر، کتاب «تفسیر تاریخ ع...

بازخوانی کهن ترین روایت از واقعه کربلا

بازخوانی کهن ترین روایت از واقعه کربلا

دستیابی به روایتی معتبر و دقیق از واقعه کربلا همواره دغدغه علاقه مندان و پژوهشگران تاریخ عاشورا بوده است. کتاب ابوخنف (متوفای ۵۷ا ه) با نام مقتل الحسين نزدیک تر...

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

تازه‌های دیداری و شنیداری

عظمت روز سوّم شعبان

عظمت روز سوّم شعبان

در این روز کسی متولد شد که سرنوشت اسلام، به او، به حرکت او، به قیام او، به فداکاری او، به اخلاص او بسته بود.  دانلود

صوت گزارش کامل «ضرورت و نتایج دانشنامه تخصصی امام حس…

صوت گزارش کامل «ضرورت و نتایج دانشنامه تخصصی امام حسین (ع)» + صوت نشست و گزارش تصویری گزارش کامل نشست تخصصی «ضرورت و نتایج دانشنامه تخصصی امام حسین (ع)»

نشست تخصصی «ضرورت و نتایج دانشنامه تخصصی امام حسین (ع)» با حضور حسن طارمی‌راد، مدیر علمی دانشنامه جهان اسلام و محمدرضا فخر روحانی، دکترای زبان‌شناسی و است...

دانلود بسته مولودی ویژه ولادت حضرت رقیه (س)

دانلود بسته مولودی ویژه ولادت حضرت رقیه (س)

بسته مولودی ولادت حضرت رقیه(س) در این گزارش قابل دریافت است. به گزارش حوزه قرآن و عترت گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ فایل‌های  صوتی ویژه خجسته میلاد...

چه کسی حضرت زینب(س) را شناخته است؟

چه کسی حضرت زینب(س) را شناخته است؟

شفقنا – حضرت آیت الله وحید خراسانی: چه کسی حضرت زینب(س) را شناخته است؟   دریافت فایل  

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

معرفی کتاب

کوثر اربعین

کوثر اربعین

  به گزارش روابط عمومی بنیاد بین‌المللی علوم وحیانی اسراء، سیدمهدی طباطبایی، معاون بین‌الملل و امور فرهنگی دفتر مرجعیت آیت‌الله العظمی جوادی آملی درباره کتاب...

عاشورا، چگونه و چرا؟!

عاشورا، چگونه و چرا؟!

کتاب «عاشورا، چگونه و چرا؟!» نوشته محمدعلی جاودان، در آستانه اربعین حسینی برای ششمین بار راهی بازار نشر شد. این اثر سعی دارد با ذکر وقایعی که قبل از عاشورا رخ د...

حسینی که کمتر می‌شناسیم

حسینی که کمتر می‌شناسیم

کتاب «عاشورا و امروز ما» از دریچه نگاه برخی سخنوران، ارزش‌های نهضت عاشورا و اهداف قیام حسینی را برای بهره‌گیری از این معارف در زندگی امروزی تبیین می‌کند. به ...

پژوهشی تاریخی داستانی از زندگی یاران امام حسین (ع)

پژوهشی تاریخی داستانی از زندگی یاران امام حسین (ع)

کتاب «مقتل ‌الکرام»، پژوهش‌نامه‌ای در بیان زندگی، تاریخ و به‌ویژه رزم‌نامه یاران امام حسین (ع) و نقش‌آفرینان واقعه کربلاست که به شیوه‌ای ادبی و داستانی در پی یا...

24 کتاب برای آشنایی با زندگی و سیره امام حسین (ع)

24 کتاب برای آشنایی با زندگی و سیره امام حسین (ع)

انتشارات آستان قدس رضوی، همزمان با دهه اول محرم و فرا رسیدن ایام عزاداری سرور و سالار شهیدان، اباعبدالله الحسین (ع)، بسته مطالعاتی شامل پنج عنوان کتاب برای کودک...

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
داخلي تازه های کتاب
تاريخ انتشار : یکشنبه, 06 خرداد 1397

تصوف ایرانی و عزاداری عاشورا

بازدید: 417

آیین های عزاداری دربردارنده ی صورت های مختلف آداب و رسومی است که در ایام عزاداری حسین بن علی و دیگر معصومان (ع)، به ویژه در ماه های محرم و صفر، در ایران انجام می گیرد. منظور از «آیین» در اینجا فعالیت های دینی رسمی است که صورت آداب و مراسم دارد. منظور از «ایران» به طور عمده حوزه ی فرهنگی ایران بزرگ یا ایران فرهنگی است که بخش وسیعی از کشورهای مجاور ایران امروزی را نیز در بر می گیرد که روزگاران نه چندان دور، جزو قلمرو ایران بوده است. به طبع، احصاء و بررسی همه ی آیین های سوگواری محرم که همواره در هزاران کانون شهری و روستایی برگزار می شود، کاری دشوار است که نه هدف این تحقیق است و نه جست و جوی همه ی آن ها برای نویسنده ی این کتاب مقدور بوده است. آیین های سوگواری محرم کم و بیش در نقاط مختلف ایران یکسان است و فقط گاهی جلوه های احساسی و عاطفی و احتمالا شاخ و برگ های تجملی آن متفاوت است. با این احوال، ممکن است در این پهنه ی بسیار وسیع فرهنگی، آیین هایی نیز از چشم ما دور مانده باشد.

صوفیه و اهل فتوت و قلندریه که قرار است تأثیر آن ها در آیین های عزاداری محرم بررسی شود، در عنوان کلی، صوفی خوانده می شوند؛ زیرا گروه هایی مانند قلندریه و اهل فتوت در تاریخ فرهنگ ایران و اسلام با صوفیه مرتبط بوده اند و زیرمجموعه ی آن به حساب می آیند. این سه گروه به رغم تفاوت هایی که در طول تاریخ با یکدیگر داشته اند، به تعبیر صاحب نظران، همه در اصل، دو روی یک سکه اند و عناصر مشترک و مقومی دارند که آن ها را از دیگر گروه های دینی وفرهنگی متمایز می کند. اما آنچه به عنوان تأثیر این گروه ها در عزاداری محرم مدنظر است، به طور عمده به دو گروه اهل فتوت و قلندریه مربوط است. علتش آن است که اولا این هردو گروه وارث بسیاری از سنت های ایرانی و شرقی و واسطه ی انتقال آن به فرهنگ اسلامی اند و ثانیا شأن اجتماعی و آیینی این دو گروه از صوفیه بارزتر است و پایگاه قوی تری در میان مردم کوچه و بازار دارند. بنابراین با توجه به اهمیت این دو گروه و نیز ناشناخته بودن جهت گیری آنان در سیر و تطور تاریخی شان، در فصول آغازین این پژوهش به تفصیل درباره ی آنان بحث شده و گرایش آیینی و شیعی آنان بررسی شده است. اما علت اینکه در این کتاب درباره ی نسبت تصوف به معنای خاصش با تشیع مباحثی طرح نشده، کثرت آثار و نوشته های مربوط به این موضوع است، لذا از تکرار مکررات پرهیز شده است. نکته ی دیگر در این باره نقش اساسی اهل فتوت و قلندریه در برپایی این آیین هاست که پرداختن به مباحث تاریخی و نظری مربوط به آنان را الزامی می نماید. در این کتاب بدون پیش داوری و ارزش گذاری خاص، به تأثیر این گروه ها بر عزاداری محرم پرداخته شده است. اما برخی آیین ها که تأثیر صوفیانه ی آن را بررسی می کنیم، ممکن است رونق دوره های پیشین را نداشته باشد، یا اینکه در معرض فراموشی باشد، اما ممکن است این قبیل آیین ها از طریق تأثیر بر آیین هایی که امروزه زنده و پویا هستند، حضور خود را در عزاداری ها حفظ کرده باشند.

در این کتاب ابتدا ضمن معرفی موضوع و دسته بندی و مرور منابع، سابقه ی عزاداری در سنت اسلامی و ایرانی مطرح شده است. سپس در خصوص اهل فتوت، اعم از فتوت صوفیانه و عیاری، و نیز نسبت آنان با تصوف بحث شده است. نیز در فصلی مجزا به گرایش های شیعی و آیینی فتوت نامه ی سلطانی پرداخته شده است. پس از آن در فصولی مختلف، آیین های عزاداری محرم که گروه های صوفی در آن نقش ایفا کرده اند، بررسی شده است؛ به این ترتیب که هریک از این آیین ها معرفی شده، سپس جایگاه تاریخی اش در ارتباط با گروه های صوفی تبیین شده و سرانجام صبغه و سابقه ی صوفیانه ی آن در عزاداری های محرم نشان داده شده است. همچنین در فصولی مجزا به نقش صوفیه درهنرهای آیینی مربوط به واقعه ی عاشورا پرداخته شده است. تأثیر دولت صفویه بر آیین های محرم و همچنین بررسی دو عنصر مهم «تکیه» و «بابا» که در آیین های عزاداری اهمیت دارند و در اصل عنصری صوفیانه اند، از دیگر موضوعات بحث برانگیزدر این کتاب است.

 فهرست فصل های کتاب:

بخش اول: زمینه ها و نشانه ها

فصل اول: عزاداری در اسلام و ایران

فصل دوم: اهل فتوت و گرایش به جانب آیین های شیعی

فصل سوم: تشیع و عاشورا در فتوت نامه ی سلطانی

فصل چهارم: نقش قلندریه در برپایی آیین های شیعی

فصل پنجم: قلندرنامه ها

فصل ششم: نزاع حیدری و نعمتی

فصل هفتم: «بابا»

فصل هشتم: تکیه

فصل نهم: نقش صوفیان صفوی در گسترش آیین های عزاداری محرم

بخش دوم: آیین ها

فصل دهم: سقایی

فصل یازدهم: جریده برداری

فصل دوازدهم: آیین سنگ زنی

فصل سیزدهم: آیین توغ برداری

 

فصل چهاردهم: نخل برداری

فصل پانزدهم: خودآزاری آیینی و قمه زنی

فصل شانزدهم: قصه خوانی

فصل هفدهم: روضه خوانی

فصل هجدهم: نقالی

فصل نوزدهم: تأثیر تصوف بر تعزیه (شبیه خوانی)

فصل بیستم: جمع بندی نهایی

منبع: کتابخانه تخصصی تاریخ اسلام و ایران

اضافه کردن نظر

پاسخ

نام :       

*نظر: